Stekkerspul – deel 1

We zijn gek op spullen met een stekker. En dat is niet zo gek. Want elektronica maakt ons leven een stuk makkelijker en leuker. Helaas zit er ook een schaduwkant aan deze spullen. In deze blog lees je hoe dat zit. Daarnaast komen ook een aantal initiatieven aan bod die laten zien hoe het anders kan.

Verborgen impact
Onlangs heeft Babette Porcelijn samen met onderzoeksbureau CE Delft een onderzoek uitgevoerd naar de impact van de (gemiddelde) Nederlander op het milieu. Bij dit onderzoek werd niet alleen gekeken naar de impact tijdens het gebruik van een product maar ook naar de impact als gevolg van productie, transport en de eindverwerking. Babette noemt dit de ‘verborgen’ impact omdat deze impact vaak buiten ons eigen land (en zicht) ontstaat en daarom nu nog maar weinig aandacht krijgt. Deze verborgen impact blijkt maar liefst 80% te bedragen van de totale impact. Dat betekent dat onze huidige maatregelen slechts gericht zijn op het topje van de ijsberg! Een andere opmerkelijke conclusie van dit onderzoek is dat er ruim 3,5 aardes nodig zijn als alle aardbewoners zouden willen leven zoals wij nu doen in Nederland. Dat kan natuurlijk niet. Voordeel is dat we nu wel weten hoe groot het probleem echt is en waar we naar toe moeten werken om 100% duurzaam te worden.

Top 10
Op basis van de onderzoeksresultaten is er ook een top 10 samengesteld van de meeste vervuilende zaken (zie onderstaande figuur). Deze top 10 geeft een goed idee waar het meeste winst te behalen voor het milieu. Zelf was ik eerlijk gezegd best verbaasd over de volgorde. Spullen staan met stip op 1. Elektronica zijn daarbij het ergst. Dat komt met name omdat voor de productie van deze spullen veel energie en materialen nodig is. Veel van deze materialen zijn schaars en gevaarlijk. Daarnaast worden deze spullen vaak gemaakt in Azië en kost het transport naar ons land veel energie. Tot slot hebben deze spullen meestal ook maar een korte levensduur en willen we graag allemaal onze eigen verzameling spullen hebben. Opgeteld levert dat veel impact voor het milieu op.

Top 10 milieu-impact van gemiddelde consumptie van één persoon per jaar in Nederland [1]

Onder de loep

Jongeren kunnen zich geen wereld voorstellen zonder een mobiele telefoon. Tegenwoordig heeft meer dan 85% van de Nederlanders boven de 12 jaar een smartphone. En dat aandeel groeit nog steeds. Ook de impact van smartphones is grotendeels verborgen (zie onderstaande figuur).


Milieu impact van smartphones [2]

Fataal ontwerp
Een bedrijf verdient meer geld als het meer producten verkoopt. Bij dit verdienmodel heeft een bedrijf geen baat bij producten die lang meegaan. Dat geldt zeker bij elektronica. In het verleden werden er door producenten zelfs afspraken gemaakt over de maximale levensduur van bepaalde producten. Gloeilampen werden bijvoorbeeld zo ontworpen dat ze na een bepaald aantal branduren stuk gaan. Een garantie voor hoge verkoopaantallen. Gelukkig is dat nu wel beter geregeld maar nog steeds gaan de meeste digitale producten maar kort mee (zie onderstaande tabel).

Levensduur van digitale producten [3]

Een belangrijke reden dat digitale producten tegenwoordig snel worden afgedankt is omdat ze technisch snel verouderen (zie onderstaande tabel). Door een software update wordt bijvoorbeeld je smartphone ineens heel traag of kun je bepaalde apps niet meer gebruiken. Of de meest actuele kaarten voor je navigatiesysteem zijn alleen beschikbaar voor het nieuwste type. Of je kunt geen cartridges meer krijgen voor je printer. En zo zijn er nog talloze voorbeelden waarbij je uiteindelijk weer een nieuw product moet kopen.

Vervanging digitale producten [3]

Groene voorloper
Fairphone is een mooi voorbeeld van hoe het anders kan. In de eerste plaats maken ze alleen maar gebruik van materialen en onderdelen die afkomstig zijn uit mijnen en fabrieken die goed zijn voor de mens én het milieu. Vervuiling en kinderarbeid zijn hierbij taboe. Ze zetten bovendien actief in op het verbeteren van de werkomstandigheden en het vergroten van de inzet van gerecycled materiaal. Ten tweede maken zij smartphones die modulair zijn ontworpen. Dit modulaire ontwerp stelt je in staat om bijvoorbeeld alleen de camera te vervangen door een beter exemplaar terwijl de rest van je telefoon hetzelfde blijft. Op die manier kun je dezelfde smartphone veel langer gebruiken zonder dat je achter gaat lopen. Daarnaast maakt dit ontwerp het mogelijk om op een relatief eenvoudige manier materialen terug te winnen uit de smartphones die uiteindelijk niet meer bruikbaar zijn. Ze hebben hiervoor ook een terugname programma opgezet.

Modulair ontwerp van de Fairphone 2 [4]

Door hun aanpak is Fairphone volgens Greenpeace nu de meest duurzame producent van digitale producten (zie onderstaande figuur). Helaas is het marktaandeel van Fairphone nog relatief beperkt. Het zou mooi zijn als ook grote spelers zoals Samsung en Apple hun aanpak overnemen.

Ranking producenten van digitale producten op basis van milieu impact [5]

Tips

Vooruitblik
Ook in de volgende blog draait het om elektronica. We staan dan stil bij manieren om deze spullen slimmer te gebruiken en te recyclen.

Bronnen:

[1] Uit de publicatie “Top 10 milieubelasting van de gemiddelde consument”, CE Delft, april 2016.
[2] Duurzaam Bedrijfsleven: INFOGRAPHIC: Dit is de milieu-impact van je smartphone (https://www.duurzaambedrijfsleven.nl/digital-revolution/21457/infographic-dit-is-de-milieu-impact-van-je-smartphone)
[3] Consumentenbond: Levensduur van digitale producten (https://www.consumentenbond.nl/test/elektronica/levensduur-digitale-producten)
[4] Fairphone: How sustainable is the Fairphone 2 
(https://www.fairphone.com/en/2016/11/17/sustainable-fairphone-2-weve-got-results)
[5] Greenpeace: Guide to Greener Electronics (http://www.greenpeace.org/usa/wp-content/uploads/2017/10/Guide-to-Greener-Electronics-2017.pdf)

Marc Breugem

Marc Breugem

Expert Circulariteit

Marc is bij Planet 3P0 expert op het gebied van circulariteit. Via zijn bedrijf Gumbeer helpt hij bedrijven om over te schakelen naar een circulaire bedrijfsvoering.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.